Scandinavische verdediging
Daag het centrum uit bij de eerste zet. De theorie is beperkt, de plannen zijn duidelijk en de varianten met 2...Qxd5 komen steeds weer uit op dezelfde pionnenstructuur.
| Eerste zetten | 1.e4 d5 |
|---|---|
| ECO-codes | B01 |
| Ook bekend als | Centrumtegenaanval |
| Karakter | Direct, weinig theorie, solide |
| Geschikt voor | Spelers die zonder veel studie een betrouwbaar antwoord op 1.e4 willen |
Tik op een zet om hem op het bord te zien. Open elke variant op het analysebord, of speel hem vanaf het einde uit tegen een bot.
Verwante openingen
Caro-Kann-verdediging
Het solide antwoord op 1.e4 dat de witveldige loper vrij laat. Zie het als de Franse verdediging zonder slechte loper.
Franse verdediging
Een solide antwoord op 1.e4. De plannen van zwart draaien om één pionnendoorbraak, ...c5, gericht tegen de witte pion op d4.
Italiaanse opening
De klassieke manier om een partij te openen: ontwikkelen, op f7 mikken, rokeren. Voor de meeste spelers de beste eerste opening.
Het idee
Zwart ruilt meteen de d-pion tegen de witte e-pion, zodat wit nooit het grote pionnencentrum krijgt waar de meeste -openingen op mikken. In de varianten met is de prijs dat de dame vroeg naar buiten komt en wordt opgejaagd, wat tijd kost.
Daar krijg je consistentie voor terug. Na , dat wit op Lichess in ongeveer drie van de vier partijen speelt, ken je de structuur en je ontwikkelingsschema (//, , , of , , ), en de middenspelen die volgen zijn speelbaar.
Waar de dame heen moet
- : de klassieke hoofdvariant en nog altijd de populairste terugtocht, die de dame actief houdt op de diagonaal a5-e1. Let op trucs met b4, en op gevolgd door een paardzet vanaf c3 die een aanval op de dame blootlegt.
- : het moderne alternatief, dat in veel grootmeesterpartijen goed speelbaar is gebleken. De dame steunt ideeën met en staat buiten bereik van trucs met , al kunnen en haar nog aanvallen.
- : de bescheidenste. De dame gaat terug naar huis, dus de variant is wat passief, maar wel speelbaar en zwart krijgt een solide partij met een Caro-Kann-achtige pionnenstructuur.
De standaard Scandinavische opstelling leer je het best als geheel: , , (of ), , , /, . Speel of voordat volgt, anders zit de loper opgesloten achter de pionnenketen.
De gambietvarianten
Na kan wit proberen de pion te houden met of , of hem teruggeven met de hoofdvariant . Het Portugese gambiet ( ) biedt een pion voor snelle ontwikkeling en leidt tot scherp spel. De theorie ziet als een sterk antwoord, maar op Lichess scoort zwart bij spelers vanaf 2000 ongeveer 53% met , tegen 46% met .
Veelgestelde vragen
Is de Scandinavische verdediging geschikt voor beginners?
Ja. Het is een van de beste antwoorden op met weinig theorie. De varianten met komen steeds weer uit op dezelfde structuur, en de regel «haal je dame niet te vroeg naar buiten» geldt hier minder streng, omdat de dame goede velden heeft om naar terug te gaan.
Kost de vroege damezet geen tijd?
Jawel. Na moet de dame een tweede keer zetten, en wit kan soms nog meer tijd winnen door haar opnieuw aan te vallen. In ruil daarvoor is de witte e-pion weg, dus de extra tijd is moeilijker te benutten dan met een sterk centrum. De grootmeesterpraktijk laat zien dat die afweging aanvaardbaar is. Anand kreeg met de Scandinavische verdediging een uitstekende stelling tegen Kasparov in hun wereldkampioenschapsmatch van 1995, en Carlsen versloeg er Caruana mee op de Olympiade van 2014.
Qa5, Qd6 of Qd8: wat is het beste?
is het populairst. Op Lichess is het bij spelers vanaf 2000 ongeveer de helft van de zwarte antwoorden op , vóór (30%) en (13%). ontloopt de trucs met en tegen een dame op a5 en is minder passief dan . Alle drie zijn speelbaar, dus kies er één en leer die opstelling goed in plaats van te wisselen.